Arben Malaj: Mosbindja civile është më efektive se protestat e dhunshme

Në një postim në Facebook, Malaj u bën thirrje qytetarëve të rrisin mbështetjen për rezistencën paqësore dhe të shmangin agresivitetin ndaj pronës publike dhe private.

Në mbështetje të qëndrimit të tij, Malaj sjell studime dhe shembuj historikë, duke përmendur Lëvizjen për të Drejtat Civile në SHBA, revolucionin në Filipine dhe lëvizjen “Solidarność” në Poloni si raste të rezistencës jo të dhunshme. Ndërsa Revolucionin Iranian, atë Kuban dhe kryengritjen në Libi i paraqet si shembuj që tregojnë se rrëzimi i një regjimi nuk garanton demokraci dhe stabilitet politik.

Sipas Malajt, forca e një populli qëndron te mobilizimi qytetar, mbështetja e gjerë publike dhe mosbindja civile, jo te dhuna.

Më poshtë, postimi i plotë i Arben Malaj:

Mosbindja civile ka 2 herë më shumë mundësi se protestat e dhunshme për të fituar dhe 10 herë më shumë mundësi, pas fitores, për të ndërtuar një demokraci funksionale.

Prandaj, duhet të rritet mbështetja publike dhe jo agresiviteti kundër pronës private dhe publike!

Duhet të arrihet mosbindja civile si dëshmi e forcës së një populli.

Ja një material shtesë nga studimet dhe përvojat krahasuese midis mosbindjes civile dhe protestave të dhunshme.

Mosbindja civile pasive ofron avantazhe më të mëdha strategjike, politike dhe shoqërore në krahasim me protestat me dhunë.

Studiuesit e shkencave politike kanë vërtetuar se lëvizjet jodhunshme kanë dy herë më shumë gjasa të arrijnë synimet e tyre në krahasim me ato të dhunshme.

Kjo ndodh sepse mosbindja civile ul barrierat e pjesëmarrjes, duke lejuar të moshuarit, gratë dhe shtresa të ndryshme shoqërore të bëhen pjesë e ndryshimit, ndërsa protestat me dhunë mbeten të kufizuara vetëm te të rinjtë apo grupet e armatosura.

Për më tepër, mosbindja civile e bën të vështirë për regjimet autoritare të arsyetojnë represionin e egër ushtarak dhe i nxjerr ato zbuluar para komunitetit ndërkombëtar, ndërsa dhuna u jep pushtetarëve pretekst të menjëhershëm për të shpallur gjendjen e jashtëzakonshme apo për të përdorur forcë të pakufizuar.

Sa i përket mundësisë së suksesit edhe pas fitores (qëndrueshmëria e demokracisë dhe e paqes në afatgjatë), mosbindja civile ka mundësi shumë më të mëdha suksesi.

Statistikisht, vendet që arrijnë ndryshim përmes rezistencës jodhunshme kanë rreth dhjetë herë më shumë gjasa të ndërtojnë ose të ruajnë sisteme demokratike dhe të qëndrueshme brenda pesëvjeçarit të parë.

Kjo sepse mosbindja civile kultivon kulturë negociatash, të drejtash të njeriut dhe pluralizmi, ndërsa revolucionet me dhunë shpesh krijojnë një „vakum pushteti”, ku grupet ushtarake apo kryengritësit e armatosur marrin drejtimin dhe vendosin diktatura të reja ushtarake pas fitores.

Tre raste të suksesit të mosbindjes civile

Lëvizja për të Drejtat Civile në SHBA (fundi i viteve 1950–1960)

Nën udhëheqjen e Martin Luther King Jr., kjo lëvizje përdori metoda si bojkotet e autobusëve, uljet paqësore në restorante (sit-ins) dhe marshimet jodhunshme për të luftuar segregacionin racor.

Përgjigjja me dhunë e policisë ndaj protestuesve paqësorë para kamerave televizive shkaktoi zemërim publik mbarëkombëtar, gjë që detyroi qeverinë federale të miratonte Ligjin për të Drejtat Civile (1964) dhe Ligjin për të Drejtat e Votimit (1965). Ndryshimi solli reformim të qëndrueshëm demokratik pa përmbysur rendin kushtetues.

Revolucioni i Pushtetit të Popullit në Filipine (1986)

Miliona qytetarë të paarmatosur, të udhëhequr nga figura civile dhe fetare, dolën në rrugët e Manilës për të bllokuar tanket e diktatorit Ferdinand Marcos pas zgjedhjeve të manipuluara.

Ushtria refuzoi të qëllonte mbi turmën paqësore dhe u bashkua me popullin, gjë që çoi në rënien e menjëhershme të regjimit pa gjakderdhje masive. Filipinet u rikthyen menjëherë në një sistem demokratik kushtetues që vazhdon sot e kësaj dite.

Lëvizja „Solidarność” (Solidariteti) në Poloni (1980–1989)

Një sindikatë punëtorësh e udhëhequr nga Lech Wałęsa përdori grevat industriale, bojkotet dhe botimet ilegale për të sfiduar regjimin komunist të mbështetur nga Bashkimi Sovjetik. Duke shmangur kryengritjen e armatosur, Solidariteti ruajti mbështetjen e gjerë popullore dhe ndërkombëtare. Kjo detyroi regjimin të hynte në negociata të „Tryezës së Rrumbullakët”, duke çuar në zgjedhjet e lira të vitit 1989 dhe rrëzimin paqësor të komunizmit në të gjithë Evropën Lindore.

Tre raste të protestave dhe kryengritjeve me dhunë

Revolucioni Iranian (1979)

Protestat masive dhe përplasjet e dhunshme me forcat e Shahut çuan në përmbysjen e monarkisë autokrate të Shahut Mohammad Reza Pahlavi. Megjithatë, për shkak të kaosit dhe luftës së armatosur, pushtetin e morën klerikët radikalë të udhëhequr nga Ayatollah Khomeini.

Fitorja me dhunë nuk solli liri apo demokraci, por e zëvendësoi monarkinë me një teokraci totalitare dhe autoritare që vazhdon të shtypë të drejtat e njeriut.

Revolucioni Kuban (1953–1959)

Lëvizja e armatosur e udhëhequr nga Fidel Castro dhe Che Guevara përdori luftën guerile për të rrëzuar diktaturën e Fulgencio Batistës. Ndonëse revolucioni pati sukses ushtarak në largimin e diktatorit, struktura e armatosur kryengritëse konsolidoi të gjithë pushtetin rreth vetes pas fitores.

Rezultati i këtij ndryshimi me dhunë ishte vendosja e një regjimi njëpartiak komunist që ka zgjatur për më shumë se gjashtë dekada.

Lufta Civile dhe Kryengritja në Libi (2011)

Gjatë Pranverës Arabe, protestat në Libi u shndërruan shpejt në një kryengritje të armatosur me mbështetjen e ndërhyrjes ushtarake të NATO-s, duke çuar në kapjen dhe vrasjen e diktatorit Muammar Gaddafi.

Megjithatë, pas fitores ushtarake, mungesa e një lëvizjeje civile të organizuar solli shpërbërjen e shtetit, luftëra të vazhdueshme mes milicive të armatosura rivale dhe një paqëndrueshmëri të gjatë politike e ekonomike.

@Fb A.M.