Shqipëria, në qendër të marrëveshjes 6 miliardë dollarëshe të gazit amerikan: kompania greke paralajmëron arbitrazh ndërkombëtar

Shqipëria është një nga vendet e përfshira në marrëveshjet për furnizimin me gaz natyror amerikan të promovuara nga Kimberly Guilfoyle, ambasadorja amerikane në Greqi, së cilës presidenti Donald Trump i kërkoi të largohej nga detyra pas publikimit të disa raportimeve mbi veprimtarinë e saj.

Sipas The Wall Street Journal (WSJ), në prill Shqipëria nënshkroi një marrëveshje 20-vjeçare, me vlerë 6 miliardë dollarë, që parashikon blerjen e një miliard metri kub gaz në vit nga kompania amerikane Venture Global, përmes një filiali amerikan të regjistruar nga kompania greke Aktor.

Artikulli raporton se Ministria e Energjisë e Shqipërisë nuk është ende plotësisht e bindur për leverdinë ekonomike të marrëveshjes dhe po pret një studim të plotë fizibiliteti.

Aktor: Marrëveshja është detyruese dhe i nënshtrohet arbitrazhit

Avokatët e kompanisë greke Aktor kanë deklaruar se marrëveshja 20-vjeçare për furnizimin me gaz në Shqipëri është detyruese për palët dhe i nënshtrohet arbitrazhit ndërkombëtar.

Sipas artikullit, kjo deklaratë vjen në një kohë kur autoritetet shqiptare po presin përfundimin e vlerësimit të fizibilitetit ekonomik të marrëveshjes.

Aktor ka deklaruar gjithashtu se pret të vijojnë bisedimet me Rumaninë, ndërsa për Ukrainën kompania tha se negociatat për kontrata të furnizimit me gaz në tregun spot vazhdojnë.

Marrëveshja shqiptare, pjesë e një fushate rajonale për gazin amerikan

Sipas WSJ-së, Guilfoyle ndihmoi në nxitjen e rreth gjashtë vendeve, nga Shqipëria deri në Rumani dhe Ukrainë, për të nënshkruar memorandume mirëkuptimi ose deklarata të tjera që shprehnin synimin për të blerë gaz amerikan.

Marrëveshjet promovoheshin veçanërisht përmes Aktor dhe sipërmarrjes së saj të përbashkët me kompaninë energjetike greke DEPA, e mbështetur nga shteti grek.

Në Shqipëri, marrëveshja u nënshkrua në prill, në një ceremoni ku morën pjesë Guilfoyle, kryeministri Edi Rama, ministri i Energjisë Enea Karakaçi, drejtuesja e Albgaz, Amarda Kapaj, dhe drejtuesi i Aktor, Alexandros Exarchou.

Artikulli raporton se marrëveshja parashikon furnizimin me një miliard metra kub gaz në vit deri në vitin 2050.

Çfarë po ndodh me marrëveshjet në vendet e tjera?

WSJ raporton se marrëveshjet e tjera rajonale kanë hasur zhvillime të ndryshme.

Kompania shtetërore ukrainase e gazit, Naftogaz, i tha gazetës se negociatat për blerjet e ardhshme nga sipërmarrja Atlantic-SEE LNG janë ndërprerë. Ndërkohë, kompania shtetërore rumune Transgaz deklaroi se memorandumi i mirëkuptimit kishte skaduar.

Në rastin shqiptar, artikulli thekson se Ministria e Energjisë po pret një studim të plotë fizibiliteti dhe se avokatët e Aktor e konsiderojnë marrëveshjen detyruese dhe subjekt të arbitrazhit ndërkombëtar.

Largimi i Guilfoyle nga detyra

Raportimi i WSJ-së përqendrohet edhe te rrethanat që çuan në largimin e Guilfoyle nga posti i ambasadores amerikane në Greqi.

Sipas gazetës, ajo ishte përballur me raportime mbi promovimin e kompanisë greke Aktor, kërkesën e pretenduar për 100 mijë dollarë nga një donator i Donald Trump dhe udhëtimet me avionë privatë, si dhe mikpritjen në hotele luksoze nga manjati i transportit detar Nikolas Tsakos.

Guilfoyle i ka cilësuar akuzat si të pavërteta. Artikulli raporton se presidenti Trump humbi durimin për shkak të publikimeve dhe udhëzoi zëdhënësen e Shtëpisë së Bardhë të njoftonte se administrata i kishte kërkuar ambasadores të jepte dorëheqjen.

Largimi i saj vjen pas një fushate diplomatike që synonte të bindte vendet evropiane të zëvendësonin gazin rus me gaz natyror amerikan.

Burimi: https://www.wsj.com/politics/policy/kimberly-guilfoyle-greece-ambassador-resignation-dbd7551c?mod=Searchresults&pos=1&page=1