Industria e errët e portaleve online në Shqipëri, e kthen lajmin e keq në biznes

Zgjerimi i medias online në Shqipëri ka sjellë më shumë mundësi për informim, por edhe një treg ku kufiri mes gazetarisë dhe interesave private nuk është gjithmonë i qartë. Portale me pronësi të paqartë, financim që nuk bëhet publik dhe faqe pa struktura të identifikueshme editoriale janë pjesë e problematikës që trajton një artikull i publikuar nga EU Policies më 12 nëntor 2026.

Me titullin “In Albania, a Shadowy Online Media Industry Turns Bad News Into a Business”, artikulli përshkruan një fenomen shqetësues: përdorimin e lajmeve negative si mjet presioni ndaj bizneseve, ku publikimi ose ndalimi i një shkrimi mund të kthehet në objekt negocimi financiar.

Në qendër të analizës është një pyetje që prek jo vetëm kompanitë, por edhe besueshmërinë e medias: kur një portal publikon akuza ndaj një biznesi, a kemi të bëjmë me gazetari në interes të publikut, me një konflikt mes interesave tregtare apo me një përpjekje për të përfituar para nga dëmi reputacional?

Rasti që riktheu vëmendjen te fenomeni

EU Policies nis raportimin me rastin e administratorit të portalit Priza.al, i arrestuar në shkurt 2026. Sipas të dhënave të hetimit të përshkruara në artikull, ai dyshohet se i kishte kërkuar 40 mijë euro një biznesmeni, ndaj të cilit portali kishte publikuar shkrime kritike, në këmbim të ndalimit të publikimeve të tjera negative.

Sipas të njëjtave të dhëna, shuma ishte ulur më pas në 20 mijë euro. Administratori u arrestua më 12 shkurt, ndërsa dyshohet se po merrte 5 mijë euro.

Artikulli thekson se çështja u hetua për dyshime për mashtrim dhe shtrëngim për dhënien e pasurisë, por akuzat nuk janë provuar me vendim gjykate.

Rasti solli sërish në vëmendje shqetësimet e ngritura prej vitesh nga gazetarë, shoqata biznesi dhe vëzhgues ndërkombëtarë për portale që, sipas tyre, nuk funksionojnë si redaksi të pavarura, por përdoren si instrumente presioni tregtar.

Problemi bëhet veçanërisht i ndërlikuar kur një kompani përballet me publikime të përsëritura negative dhe nuk arrin të identifikojë se kush qëndron pas faqes, kush e financon atë apo cilat interesa mund të ndikojnë në përmbajtjen e publikuar.

Një treg me deri në 900 portale

Sipas vlerësimeve të Autoritetit të Mediave Audiovizive, të cituara nga EU Policies, në Shqipëri mund të operojnë deri në 900 portale në gjuhën shqipe.

Kjo shifër përfshin media me struktura dhe standarde të ndryshme. Krahas redaksive që punojnë me gazetarë profesionistë, ekzistojnë edhe faqe interneti për të cilat nuk është e lehtë të gjenden të dhëna mbi pronësinë, adresën, stafin editorial apo burimet e financimit.

Dallimi nuk është thjesht formal. Një portal që publikon lajme nuk është domosdoshmërisht një redaksi që zbaton procedura verifikimi, mban përgjegjësi editoriale dhe u jep lexuesve mundësinë të kuptojnë se kush qëndron pas informacionit.

Sipas artikullit, mungesa e transparencës e vështirëson edhe dallimin mes një investigimi të mirëfilltë dhe një publikimi që mund të lidhet me interesa politike, ekonomike apo tregtare.

Për një biznes, një artikull kritik mund të jetë pjesë e kontrollit legjitim të aktivitetit të tij nga media. Por mund të bëhet edhe pjesë e një konflikti tregtar ose e një përpjekjeje për të kërkuar para në këmbim të ndalimit të publikimeve.

Kur financimi ndikon te përmbajtja

Një nga arsyet që artikulli identifikon për këtë situatë lidhet me modelin ekonomik të medias online.

Duke iu referuar një investigimi të publikuar nga Transitions në vitin 2020, EU Policies përshkruan vështirësitë e mediave të pavarura për të mbijetuar vetëm nga të ardhurat prej reklamave.

Tregu i kufizuar i reklamave, shpërndarja e pabarabartë e investimeve dhe financimi nga aktorë me interesa politike ose ekonomike kanë krijuar varësi që mund të ndikojnë në pavarësinë editoriale.

Në këto kushte, disa media mund të kërkojnë burime të tjera të ardhurash, përfshirë marrëdhënie tregtare që nuk kanë lidhje të drejtpërdrejtë me punën gazetareske.

Artikulli përmend shqetësimet e Shoqatës Shqiptare të Bankave për publikime që kanë vënë në shënjestër institucione financiare, aksionarë dhe drejtues të tyre.

Sipas qëndrimeve të shoqatës të pasqyruara në artikull, disa shkrime kanë përmbajtur të dhëna të shtrembëruara, akuza të dyshimta dhe lidhje çorientuese mes individëve. Shoqata ka shprehur shqetësimin se publikime të tilla mund të përdoren për të ushtruar presion ndaj bankave, me synimin për të siguruar më shumë shpenzime reklamimi ose kushte të favorshme në marrëdhëniet e biznesit.

Këto shqetësime nuk nënkuptojnë se çdo shkrim kritik ndaj një banke apo kompanie është i pabazuar. Institucionet financiare dhe bizneset duhet të jenë objekt i kontrollit dhe raportimit mediatik. Problemi lind kur publikimi i informacionit përdoret për të kërkuar përfitime private dhe jo për të informuar publikun.

Dëmi reputacional dhe pasojat për kompanitë

Në një treg të vogël, një lajm negativ mund të ketë pasoja të menjëhershme për një kompani. Ai mund të ndikojë te klientët, furnitorët, partnerët tregtarë dhe marrëdhëniet me institucionet financiare.

EU Policies sjell edhe një rast të dokumentuar në një investigim të Transitions, që lidhet me një kompani shqiptare të sektorit të qumështit. Raportimet për produkte të pretenduara si të kontaminuara, të mbështetura në informacion të marrë nga autoritetet, u përhapën në media dhe, sipas investigimit, u paraqitën në mënyrë çorientuese.

Kompania pësoi dëme të rënda dhe më vonë fitoi një proces gjyqësor kundër autoriteteve shqiptare, duke u dëmshpërblyer me 2.7 milionë euro, sipas artikullit.

Ky rast nuk paraqitet si shembull i shantazhit mediatik, por si ilustrim i pasojave që mund të sjellë përhapja e informacionit të pasaktë ose paraqitja e tij jashtë kontekstit.

Shqetësime të ngjashme, sipas EU Policies, ka ngritur edhe Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë Tiranë. Presidenti i saj, Nikolin Jaka, ka folur për dëmet që publikimet e konsideruara keqdashëse ose çorientuese mund t’u shkaktojnë bizneseve, nga humbja e klientëve deri te dëmtimi i reputacionit dhe rënia e shitjeve.

Një tjetër problem është shpërndarja e të njëjtit pretendim në disa portale dhe rrjete sociale. Përsëritja mund të krijojë përshtypjen se informacioni është konfirmuar nga burime të ndryshme, edhe kur faqet që e publikojnë mbështeten te i njëjti burim fillestar.

Edhe nëse shkrimi i parë hiqet, kopjet dhe shpërndarjet e tij mund të vazhdojnë të qarkullojnë në internet.

Gazetarët paralajmërojnë për një vijë që nuk duhet kaluar

Problemi është ngritur edhe nga përfaqësues të komunitetit mediatik.

Remzi Lani, drejtor i Institutit Shqiptar të Medias, ka folur për përdorimin e publikimeve për të siguruar përfitime financiare. Në deklaratat e cituara nga EU Policies, ai bën dallimin mes kritikës legjitime ndaj personave me pushtet dhe përdorimit të lajmit për të kërkuar para, reklama apo favore.

Edhe gazetari Armand Shkullaku ka folur për këtë fenomen në një intervistë të publikuar në shtator.

Megjithatë, artikulli vë në dukje edhe një rrezik tjetër: përdorimi i rasteve të dyshuara të shantazhit për të diskredituar gazetarinë investigative.

Gazetarët që hetojnë korrupsionin, krimin e organizuar dhe interesat ekonomike përballen shpesh me presion, kërcënime dhe padi. Nëse çdo publikim kritik etiketohet si përpjekje për shantazh, kjo mund të përdoret për të vënë në dyshim raportime që janë në interes të publikut.

Dallimi është thelbësor: gazetaria kritike nuk është shantazh. Por as liria e medias nuk mund të përdoret si justifikim për kërkesa të paligjshme financiare.

Çfarë evidenton Komisioni Evropian për median në Shqipëri?

Shqetësimet e trajtuara nga EU Policies lidhen me një problem më të gjerë strukturor, të evidentuar edhe në raportin e Komisionit Evropian për Shqipërinë, publikuar më 4 nëntor 2026.

Në kapitullin për lirinë e shprehjes dhe lirinë e medias, Komisioni vlerëson se Shqipëria ka bërë njëfarë progresi në përafrimin e kuadrit ligjor me standardet evropiane. Megjithatë, vendi mbetet mes një niveli të caktuar dhe një niveli të moderuar përgatitjeje në këtë fushë, ndërsa garancitë ligjore për lirinë e shprehjes vlerësohen ende të pamjaftueshme.

Raporti evidenton disa probleme që prekin drejtpërdrejt pavarësinë dhe pluralizmin mediatik:

• Ndikimin ekonomik të grupeve të biznesit me lidhje politike në tregun mediatik.

• Ndërthurjen e interesave politike, ekonomike dhe të biznesit.

• Mungesën e transparencës për burimet e financimit të mediave.

• Përqendrimin e lartë të pronësisë mediatike.

• Fushatat denigruese, intimidimin dhe paditë strategjike kundër pjesëmarrjes publike.

• Kushtet e pasigurta të punës për gazetarët.

Komisioni vëren se ndryshimet ligjore të miratuara në janar 2026 kanë sjellë hapa përpara në transparencën e pronësisë së mediave audiovizive. Por nevoja për transparencë mbetet edhe në sektorët e medias së shkruar dhe asaj online.

Një tjetër çështje e evidentuar është shpërndarja e reklamave shtetërore. Sipas raportit, Shqipëria ende nuk ka rregulla mjaftueshëm të qarta dhe transparente për ndarjen e reklamave të sektorit publik. Kjo krijon rrezik për shpërndarje selektive të fondeve dhe ndikim politik mbi mediat.

Komisioni kërkon gjithashtu forcimin e transparencës së financimit nga burime private dhe publike, mbrojtjen e gazetarëve nga kërcënimet dhe fushatat denigruese, si dhe përmirësimin e kushteve të tyre të punës.

Raporti nënvizon se liria e medias nuk varet vetëm nga ekzistenca e ligjeve, por edhe nga zbatimi i tyre dhe nga mundësia që gazetarët të punojnë në mënyrë të pavarur, pa presion politik apo ekonomik.

Një treg mediatik që ka nevojë për transparencë

Problematika e përshkruar nga EU Policies dhe gjetjet e Komisionit Evropian tregojnë se sfida e medias shqiptare nuk kufizohet te sjellja e disa portaleve.

Ajo lidhet edhe me mënyrën se si funksionon tregu, me burimet e financimit, përqendrimin e pronësisë dhe marrëdhëniet mes politikës, biznesit dhe medias.

Për publikun, mungesa e transparencës e bën më të vështirë të kuptojë se kush qëndron pas një lajmi dhe cilat interesa mund të ndikojnë në përmbajtjen e tij. Për bizneset, krijon pasiguri përballë publikimeve që mund të dëmtojnë reputacionin. Për gazetarët profesionistë, rrezikon të minojë besimin te puna e tyre.

Sfida është të ndahen qartë dy çështje që nuk duhet të ngatërrohen: e drejta e medias për të hetuar dhe publikuar informacion me interes publik, dhe përdorimi i publikimeve për përfitime të paligjshme.

Në një vend që synon anëtarësimin në Bashkimin Evropian, transparenca e pronësisë dhe financimit, zbatimi i ligjit dhe mbrojtja e pavarësisë editoriale janë pjesë e së njëjtës çështje: krijimi i një mjedisi mediatik ku publiku mund t’i besojë informacionit dhe ku gazetaria nuk kthehet në instrument presioni.

Burimet e shqyrtuara:

1. EU Policies – 12 nëntor 2026: In Albania, a Shadowy Online Media Industry Turns Bad News Into a Business⁠. 2. Komisioni Evropian – 4 nëntor 2026: Albania 2026 Report – dokumenti zyrtar⁠ /Cogito/