Paraguai / Kolapsi i bankës Ueno thellon krizën politike, presidenti Peña përballet me shkarkimin

ASUNCIÓN, 6 nëntor 2026 – Sipas raportimit të Associated Press (AP), më 6 nëntor, Senati rifilloi procedurën ndaj presidentit dhe rrëzoi kërkesën e tij për 72 orë shtesë për t'iu përgjigjur akuzave.

Peña argumentoi se kishte marrë njoftimin vetëm pak orë para seancës, së bashku me rreth 300 faqe materialesh, pa pasur kohë të mjaftueshme për t'i shqyrtuar ose për të angazhuar një avokat. AP raporton gjithashtu se disa nga bashkëpunëtorët e tij të afërt dhanë dorëheqjen, mes tyre ministri i Brendshëm Enrique Riera, shefi i kabinetit Javier Giménez dhe këshilltari ligjor Roberto Moreno.

Kriza politike u përshkallëzua pasi Peña ofroi dorëheqjen, por të dy dhomat e parlamentit nuk e pranuan këtë zgjidhje. Sipas AP-së, Dhoma e Ulët votoi unanimisht për nisjen e procedurës së shkarkimit. Debati lidhet edhe me pasojat kushtetuese të dorëheqjes: një president që largohet në këtë mënyrë mund të fitojë një vend të përhershëm në Senat dhe imunitet parlamentar. Kundërshtarët e Peña-s kërkojnë që procedura e shkarkimit të përfundojë, në vend që largimi i tij të bëhet përmes dorëheqjes.

Në qendër të krizës është Ueno Bank, një institucion financiar digjital që, sipas AP-së, kishte më shumë se 60% të popullsisë së rritur të Paraguait si klientë dhe mbante rreth 800 milionë dollarë fonde publike. Këto depozita përfshinin para të fondeve shtetërore të pensioneve dhe shëndetësisë, si dhe të operatorëve të hidrocentraleve të mëdha të vendit.

Banka u mor nën administrimin e autoriteteve pas kontrolleve që zbuluan probleme serioze në bilancin e saj. Sipas AP-së, inspektorët konstatuan kredi me rrezik të lartë për kompani të lidhura me pronarët e bankës, dokumentacion të pamjaftueshëm për huadhënien dhe shpenzime të regjistruara gabimisht si aktive. Pas korrigjimit të bilancit, kapitali i bankës rezultoi më pak se gjysma e minimumit ligjor të kërkuar.

Prokuroria ka hapur tri hetime penale që përfshijnë mbikëqyrjen e bankës, mënyrën e trajtimit të falimentimit dhe vendosjen e fondeve publike në institucion. AP raporton se hetimet përfshijnë edhe pretendime që lidhen me Peña-n, zëvendëspresidentin Pedro Alliana dhe zyrtarë aktualë e ish-zyrtarë të bankës qendrore dhe fondit shtetëror të pensioneve. Këto janë çështje nën hetim dhe nuk përbëjnë vendim gjyqësor për fajësinë e personave të përfshirë.

Pasojat e kolapsit kanë prekur klientët, punonjësit dhe aktivitetin ekonomik. Sipas AP-së, afro tre milionë klientë mbetën pa mundësi të tërheqin para, të kryejnë pagesa digjitale ose të përdorin kartat bankare. Ministria e Punës vlerëson se kriza ka prekur rreth 7.000 vende pune, të drejtpërdrejta dhe të tërthorta. Një fond shtetëror garantimi pritet të mbulojë plotësisht depozitat e rreth 97% të klientëve.

Zhvillimet e fundit tregojnë se kriza nuk kufizohet më te qëndrueshmëria e një banke. Ajo ka vënë në qendër të debatit marrëdhëniet mes qeverisë, rregullatorit financiar dhe institucioneve që administronin fondet publike. Ky është një vlerësim i pasojave institucionale të ngjarjes; përgjegjësia penale e individëve duhet të përcaktohet nga hetimet dhe gjykatat./Cogito/